|
In the Greek mythology, the Sirens
were malicious monsters, represented the absolute destruction.
Homer however gave them another dimension. Odysseus heard
deliberately their song tied up in the mast. According to
the historian Jean Pier Bernan, "the sirens are the
call of desire for knowledge, the personification of enchantment
and death together”. The homeric hero finally did not succumb,
with result, the winged singers commit suicide - movement,
which substantially made them find, forgive.
Concretely,
according to their Max Horkheimer and Theodor
Adorno each mythic form is a form of repetition: her failure
would mean also her end. Still, they are forms of coercion:
brutalities, that they commit, represent the curse that
burdens above them. Mythic’s inevitability is fixed by the
equivalence between this curse, the crime and the guilt
that follows and repeats the curse. Odysseus denies this
situation. Because he recognizes their force, makes them
lose her. It is impossible to hear the sirens and does not
fall their victim, for this does not attempt to defy their
force.
Whoever
defies them becomes spoil of fable in which it opposes.
The shiftiness however is the denial that has become rational.
Odysseus does not attempt to take another street, which
would not pass in front of the island of sirens. It does
not attempt also to overvalue the superiority of his knowledge
and to hear freely the female temptations with the thought
that his freedom would be sufficient protection.
He realises while he distances oneself consciously from
the nature, that he will remain enslaved in this if he hears
her voices. He respects the agreement that fixes his dependence
and, while he is tied up in the mast, he fights to burst
his fetters and to fall in the hands of his destroyers.
He has however discovered a void in the agreement: this
allows him to escape from her rules while it obeys in her.
The prehistoric contract does not determine if the traveller
can or cannot be tied up when he hears the enchanting song.
Odysseus that is however “litted up” from this opinion,
recognizes the archaic superiority of song when he leaves
to tie him. He hears the song of pleasure and he
cancels it as he cancels also death. The Sirens attract
the tied up listener, as it would happen in each person.
He is simply prepared to fall in their hands. Despite the
intensity of his wish, that reflects the force of the demigods
of Sirens themselves, he cannot go near them, because his
companions, that have blocked their ears with candle, hear
neither the song of Sirens neither the desperate cries of
their head.
The
epic does not say what becomes with the Sirens when the
boat is lost in the horizon. In the tragedy, however this
would be their last hour and all these because the right
of mythic forms, that is the right of most powerful, depends
from the weakness of the achievement of theirs establishments.
If these are satisfied, the fables lose their force.
Progressively
however, the Greek mythology changed their role. Thus from
evil seducers they became sessions of souls in Hades. Their
sad picture engraved in gravestones and sepulchral columns.
They still maintained their feathers, because the souls
of dead were connected with the flight, element public in
many cultures.
How
developed however per centuries their song?
From
the failed fortunately meeting of Odysseus with the Sirens
and afterwards, all songs have been offended, and the entire
western music suffer from the absurdity that is the song
in culture- song that however declares the force of each
artistic music of emotion.
|
Στην
ελληνική μυθολογία, οι Σειρήνες ήταν μοχθηρά τέρατα, αντιπροσώπευαν
την απόλυτη καταστροφή. Ο Όμηρος όμως τους έδωσε μια άλλη
διάσταση. Ο Οδυσσέας, άκουσε σκόπιμα το τραγούδι τους δεμένος
στο κατάρτι. Σύμφωνα με τον ιστορικό Ζαν Πιερ Βερνάν, "οι
Σειρήνες είναι το κάλεσμα του πόθου για γνώση, η προσωποποίηση
της σαγήνης και του θανάτου μαζί". Ο ομηρικός ήρωας
τελικά δεν υπέκυψε, με αποτέλεσμα οι φτερωτές τραγουδίστριες
να αυτοκτονήσουν - κίνηση που ουσιαστικά τις εξιλέωσε.
Συγκεκριμένα,
σύμφωνα με τους Μαξ Χορκχάιμερ και Τεοντόρ Αντόρνο κάθε
μυθική μορφή είναι μία μορφή επανάληψης: η αποτυχία της
θα σήμαινε και το τέλος της. Ακόμη, είναι μορφές καταναγκασμού:
οι ωμότητες τις οποίες διαπράττουν, αντιπροσωπεύουν την
κατάρα που βαραίνει πάνω τους. Η μυθική αναποφευξιμότητα
ορίζεται από την ισοδυναμία μεταξύ αυτής της κατάρας, του
εγκλήματος και της ενοχής που ακολουθεί και αναπαράγει την
κατάρα. Ο Οδυσσέας αρνείται αυτή την κατάσταση. Επειδή αναγνωρίζει
τη δύναμη τους, τις κάνει να τη χάσουν. Είναι αδύνατο να
ακούσει τις σειρήνες και να μην πέσει θύμα τους γι αυτό
δεν επιχειρεί να αψηφήσει τη δύναμη τους. Όποιος τις αψηφήσει
γίνεται λεία του μύθου στον οποίο εναντιώνεται. Η πανουργία
όμως είναι η αψηφισιά που έχει γίνει ορθολογική. Ο Οδυσσέας
δεν επιχειρεί να πάρει έναν άλλο δρόμο, που να μην περνάει
μπροστά από το νησί των σειρήνων. Δεν επιχειρεί επίσης να
υπερτιμήσει την ανωτερότητα της γνώσης του και να ακούσει
ελεύθερα τους θηλυκούς πειρασμούς με τη σκέψη ότι η ελευθερία
του θα ήταν επαρκής προστασία. Συνειδητοποιεί καθώς αποστασιοποιείται
συνειδητά από τη φύση, ότι θα παραμείνει υπόδουλος σ’ αυτήν
αν ακούσει τις φωνές της. Σέβεται τη συμφωνία που ορίζει
την εξάρτηση του και, ενώ είναι δεμένος στο κατάρτι, αγωνίζεται
να σπάσει τα δεσμά του και να πέσει στα χέρια των καταστροφέων.
Έχει ανακαλύψει όμως ένα κενό στη συμφωνία: αυτό του επιτρέπει
να ξεφύγει από τους κανόνες της ενώ θα υπακούει σ’ αυτήν.
Το προϊστορικό συμφωνητικό δεν προσδιορίζει αν ο ταξιδιώτης
μπορεί ή δεν μπορεί να είναι δεμένος όταν ακούει το μαγευτικό
τραγούδι. Ο Οδυσσέας που είναι μολαταύτα «φωτισμένος» απ’
αυτήν την άποψη, αναγνωρίζει την αρχαϊκή ανωτερότητα του
τραγουδιού όταν αφήνει να τον δέσουν. Ακούει το τραγούδι
της ηδονής και τη ματαιώνει όπως ματαιώνει και το θάνατο.
Ο δεμένος ακροατής προσελκύεται από τις Σειρήνες όπως θa
συνέβαινε στον κάθε άνθρωπο. Είναι απλώς προετοιμασμένος
να μην πέσει στα χέρια τους . Παρά τη σφοδρότητα της επιθυμίας
του, που αντικατοπτρίζει τη δύναμη των ίδιων των ημίθεων
Σειρήνων, δεν μπορεί να πάει κοντά τους, γιατί οι σύντροφοι
του, που έχουν βουλώσει τα’ αυτιά τους με κερί, δεν ακούνε
ούτε το τραγούδι των Σειρήνων ούτε τις απεγνωσμένες κραυγές
του αρχηγού τους. Το έπος δε λέει τι γίνεται με τις Σειρήνες
όταν το πλοίο χαθεί στον ορίζοντα. Στην τραγωδία όμως αυτό
θα’ ταν η τελευταία τους ώρα κι όλα αυτά γιατί το δικαίωμα
των μυθικών μορφών, που είναι το δικαίωμα του ισχυρότερου,
εξαρτάται από την αδυναμία εκπλήρωσης των θεσπισμάτων τους.
Αν αυτά ικανοποιηθούν, οι μύθοι χάνουν τη δύναμη τους.
Σταδιακά όμως, η ελληνική μυθολογία μετάπλασε το ρόλο τους.
Έτσι από σατανικές ξελογιάστρες έγιναν ψυχοπομποί στον ¶δη.
Η θλιμμένη εικόνα τους σκαλίστηκε σε ταφόπλακες και επιτύμβιες
στήλες. Διατηρούσαν ακόμα τα φτερά τους, γιατί οι ψυχές
των νεκρών συνδέονταν με την πτήση, στοιχείο κοινό σε πολλούς
πολιτισμούς.
Σύμφωνα με κάποιους μελετητές της Οδύσσειας, το τραγούδι
των Σειρήνων αντιπροσωπεύει τη δύναμη της αφήγησης αυτή
καθ' εαυτή. Το παραμύθι που ακούει ο δεμένος στο κατάρτι
Οδυσσέας δεν είναι δηλαδή κάποιο ανόητο ερωτικό κάλεσμα,
αλλά η συνέχεια της δικής του ιστορίας, η ίδια η Οδύσσεια.
Έχει πολύ ενδιαφέρον πάντως η αλληλεπίδραση αφήγησης και
πραγματικότητας μέσα στο αφηγηματικό πλαίσιο μιας φανταστικής
ιστορίας.
Πως
εξελίχθηκε όμως ανά τους αιώνες το τραγούδι τους;
Από την αποτυχημένη ευτυχώς συνάντηση του Οδυσσέα με τις
Σειρήνες και μετά, όλα τα τραγούδια έχουν προσβληθεί, κι
ολόκληρη η δυτική μουσική υποφέρει από τον παραλογισμό που
είναι το τραγούδι μέσα στον πολιτισμό- τραγούδι που μολαταύτα
διακηρύσσει τη συγκινησιακή δύναμη κάθε καλλιτεχνικής μουσικής.
|